خيانت « غلول » و به حرارت ناشى از تشنگى « غليل » مىگويند ، به خاطر نفوذ تدريجى آنها در درون انسان است . « 1 » [ إغوا : ] « فَأَغْوَيْنَاكُمْ إِنَّا كُنَّا غوينَ » « اغوا » از مادّهء « غىّ » است و « غىّ » به گفتهء « راغب » در « مفردات » ، به معناى جهلى است كه از اعتقاد فاسد سرچشمه مىگيرد . اين پيشوايان گمراه ، از حقايق هستى و زندگى بىخبر ماندند ، و اين جهل و اعتقاد فاسد را به پيروان خود كه روح طغيان در برابر فرمان خدا داشتند ، منتقل نمودند . « 2 » [ أُفّ : ] « فَلا تَقُلْ لَّهُمَا أُفٍّ » « راغب » در كتاب « مفردات » مىگويد : « أُفّ ، در اصل به معناى هر چيز كثيف و آلوده است ؛ و به عنوان توهين نيز گفته مىشود . اين كلمه تنها معناى اسمى ندارد بلكه فعل از آن نيز ساخته مىشود ؛ مثلًا مىگويند : أَفَّفْتُ بِكَذا : « يعنى من فلان چيز را آلوده شمردم ، و از آن اظهار نفرت كردم » . بعضى از مفسران ، مانند « قرطبى » در تفسير خود و « طبرسى » در « مجمع البيان » گفته‌اند : « افّ » و « تفّ » در اصل ، به معناى چركى است كه زير ناخن جمع مىشود ، هم آلوده است و هم ناچيز . حتى بعضى ، ميان « افّ » و « تفّ » تفاوت گذاشته‌اند ؛ اولى را چرك گوشت و دومى را چرك ناخن دانسته‌اند ، سپس مفهوم آن توسعه يافته ، و به هر چيزى كه مايهء ناراحتى است اطلاق شده . معانى ديگر نيز براى « افّ » گفته‌اند ، از جمله چيز كم ، ناراحتى و ملامت ، بوى بد . بعضى ديگر گفته‌اند : اصل اين كلمه از اينجا گرفته شده است كه هر گاه خاك يا خاكستر مختصرى روى بدن يا لباس انسان مىريزد ، انسان با فوت كردن آن را از خود دور مىكند ؛ صدايى كه از دهان انسان در اين موقع بيرون مىآيد چيزى است شبيه « اوف » يا « اف » و بعداً در معناى اظهار ناراحتى وتنفّر ، مخصوصاً از چيزهاى كوچك به كار رفته است . از جمع‌بندى آنچه در بالا ذكر شد و قرائن ديگر ، چنين استفاده مىشود كه اين كلمه در اصل « اسم صوت » بوده است ( صدايى كه انسان به هنگام اظهار نفرت يا ابراز تألّم و درد جزئى و يا فوت كردن چيز آلوده‌اى از دهانش خارج مىشود ) . سپس اين « اسم صوت » به صورت كلمه‌اى درآمده و حتى افعالى از آن مشتق شده است ؛ و در ناراحتىهاى جزئى و يا اظهار تنفر به خاطر

--> ( 1 ) . يس ، آيهء 8 ( ج 18 ، ص 339 ) ؛ مؤمن ، آيهء 71 ( ج 20 ، ص 189 ) ( 2 ) . صافات ، آيهء 32 ( ج 19 ، ص 55 )